Zdolność kredytowa: Czym jest i jak ją obliczyć?

Kredyt hipoteczny to zobowiązanie zaciągane zwykle na 20, 30, a nawet 35 lat. Nic więc dziwnego, że wielu kredytobiorców zastanawia się, czy możliwa jest wcześniejsza spłata kredytu i czy taka decyzja faktycznie się opłaca. W tym artykule wyjaśniamy, czy bank pozwala spłacić kredyt hipoteczny przed terminem, jakie opłaty mogą się z tym wiązać oraz ile pieniędzy można realnie odzyskać dzięki wcześniejszej spłacie.
Dobra wiadomość jest taka, że banki co do zasady umożliwiają wcześniejszą spłatę kredytu hipotecznego – zarówno częściową, jak i całkowitą.
Warunki takiej operacji nie są jednak jednakowe dla wszystkich kredytobiorców. Kluczowe znaczenie ma moment zawarcia umowy kredytowej, ponieważ inne zasady obowiązują przy umowach podpisanych przed lipcem 2017 r., a inne przy tych zawartych później. To właśnie od tego zależy m.in. możliwość naliczenia prowizji oraz sposób rozliczenia odsetek.
W przypadku umów kredytowych zawartych przed lipcem 2017 r. wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego może wiązać się z dodatkowymi kosztami. To właśnie w lipcu 2017 r. weszła w życie ustawa o kredycie hipotecznym, która ujednoliciła i w dużej mierze ograniczyła opłaty pobierane przez banki za spłatę kredytu przed terminem.
Jeśli podpisałeś umowę kredytową wcześniej, bank mógł zastrzec w niej prowizję za wcześniejszą spłatę kredytu – zarówno częściową, jak i całkowitą. W praktyce oznacza to, że spłata kredytu hipotecznego przed czasem mogła generować dodatkowe, niekiedy znaczące koszty, zależne od wysokości spłacanej kwoty oraz momentu dokonania spłaty.
Aby sprawdzić, czy i ile zapłacisz za wcześniejszą spłatę kredytu, koniecznie zajrzyj do swojej umowy kredytowej. To właśnie tam znajdują się szczegółowe zapisy dotyczące prowizji, okresu jej obowiązywania oraz zasad rozliczenia odsetek. Analiza tych zapisów pozwoli ocenić, czy szybsza spłata kredytu hipotecznego będzie w Twoim przypadku opłacalna.
Jeżeli zawarłeś umowę kredytu hipotecznego w lipcu 2017 r. lub później, obowiązują Cię przepisy ustawy o kredycie hipotecznym, które ujednoliciły i uporządkowały zasady wcześniejszej spłaty zobowiązania. Z perspektywy kredytobiorcy są one zdecydowanie korzystniejsze niż wcześniejsze regulacje.
Zgodnie z ustawą, konsument ma prawo do wcześniejszej spłaty kredytu zarówno w całości, jak i w części. Bank nie może odmówić przyjęcia takiej spłaty, ale w określonych sytuacjach może pobrać rekompensatę.
W przypadku kredytu hipotecznego ze zmiennym oprocentowaniem bank ma prawo pobierać opłatę wyłącznie przez pierwsze 36 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Jej wysokość jest jednak ograniczona przepisami – nie może przekroczyć 3% spłacanej kwoty ani być wyższa niż odsetki, które zostałyby naliczone w ciągu roku od spłaconej części kredytu. Jeżeli do końca umowy pozostało mniej niż 12 miesięcy, rekompensata nie może być wyższa niż odsetki należne do zakończenia umowy.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku kredytów hipotecznych ze stałym oprocentowaniem. Tutaj banki mogą pobierać opłatę za wcześniejszą spłatę przez cały okres obowiązywania stałej stopy procentowej, o ile takie zapisy znalazły się w umowie kredytowej.

Wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego przede wszystkim obniża całkowity koszt kredytu, ponieważ odsetki naliczane są wyłącznie za okres, w którym faktycznie korzystałeś z pożyczonych środków. Oznacza to, że przy spłacie kredytu hipotecznego przed określonym terminem bank nie pobiera odsetek za pozostałą część okresu kredytowania.
Im wyższa kwota kredytu i dłuższy pierwotny okres spłaty, tym większe mogą być oszczędności. W praktyce całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o odsetki, które nie zostaną już naliczone – często są to kwoty sięgające od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych.
Korzyści może przynieść zarówno całkowita spłata kredytu, jak i częściowa wcześniejsza spłata. W drugim przypadku bank – zgodnie z dyspozycją kredytobiorcy – może:
Dodatkowo przy przedterminowej spłacie kredytu hipotecznego kredytobiorca ma prawo do zwrotu kosztów, które dotyczą okresu, o jaki skrócono obowiązywanie umowy. Może to obejmować m.in. zwrot części prowizji oraz innych opłat rozliczanych proporcjonalnie do czasu trwania umowy.
W efekcie wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego nie tylko zmniejsza zadłużenie, ale także realnie poprawia sytuację finansową kredytobiorcy – skraca okres spłaty i ogranicza łączny koszt finansowania.
To, czy wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego przed terminem określonym w umowie będzie opłacalna, zależy przede wszystkim od daty zawarcia umowy o kredyt hipoteczny oraz zapisów dotyczących dodatkowych opłat.
Jeżeli zawarłeś umowę kredytową przed lipcem 2017 r., warunki wcześniejszej spłaty mogą przewidywać prowizje lub inne koszty. W takim przypadku opłacalność spłaty całości lub części kredytu hipotecznego należy ocenić indywidualnie, analizując zapisy umowy – zwłaszcza wysokość opłat naliczanych w związku z wcześniejszą spłatą kredytu oraz potencjalne oszczędności na odsetkach.
Inaczej wygląda sytuacja przy umowach zawartych od lipca 2017 r.. W przypadku kredytu hipotecznego z oprocentowaniem zmiennym bank może pobierać opłaty za wcześniejszą spłatę tylko przez pierwsze 36 miesięcy od dnia podpisania umowy. Po upływie tego okresu częściowa lub całkowita spłata kredytu hipotecznego może zostać przeprowadzona bez dodatkowych kosztów. Oznacza to, że cała operacja prowadzi bezpośrednio do obniżenia całkowitego kosztu kredytu, bez ryzyka poniesienia opłat.
W praktyce wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego opłaca się najbardziej wtedy, gdy:
W takich okolicznościach skrócenie okresu kredytowania lub zmniejszenie zadłużenia przekłada się na realne oszczędności i szybsze uwolnienie się od zobowiązania wobec banku.
Sprawdź także kalkulator nadpłaty kredytu i zmiany oprocentowania!
Wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego nie jest skomplikowana i w większości banków przebiega według podobnego schematu. Kluczowym krokiem jest złożenie odpowiedniego dokumentu do banku.
Aby spłacić kredyt przed terminem określonym w umowie, należy złożyć wniosek o wcześniejszą spłatę kredytu. Wzór formularza zazwyczaj dostępny jest na stronie internetowej banku lub w oddziale. Wniosek można złożyć osobiście, listownie albo – w coraz większej liczbie banków – online w bankowości elektronicznej.
We wniosku należy podać m.in.:
Po otrzymaniu wniosku bank wylicza dokładną kwotę do zapłaty, uwzględniając aktualne saldo zadłużenia oraz wysokość odsetek należnych do dnia spłaty. Następnie przekazuje kredytobiorcy informację, jaką kwotę i do kiedy należy wpłacić, aby doszło do skutecznej spłaty kredytu przed terminem.
Po zaksięgowaniu środków bank rozlicza kredyt, a w przypadku całkowitej spłaty przygotowuje dokumenty niezbędne do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej.

Czytaj także: Jak szybko spłacić kredyt hipoteczny lub gotówkowy?
Zaciągnięcie kredytu hipotecznego to dziś proces znacznie bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać. Banki stosują różne metody oceny zdolności kredytowej, odmienne wymagania dotyczące wkładu własnego oraz własne zasady naliczania kosztów i opłat. Dla osoby, która nie zajmuje się kredytami na co dzień, porównanie ofert i wychwycenie istotnych różnic bywa bardzo trudne.
Właśnie dlatego coraz więcej kredytobiorców decyduje się na wsparcie eksperta finansowego. Doświadczony ekspert zna aktualne zasady obowiązujące w bankach, wie, które instytucje są bardziej elastyczne w określonych sytuacjach i potrafi dopasować ofertę do realnych możliwości klienta.
Takim partnerem jest Expander – jeden z najbardziej doświadczonych pośredników finansowych w Polsce, działający na rynku od ponad 20 lat. Eksperci Expander współpracują z wieloma bankami, ale nie są powiązani kapitałowo z żadnym z nich. Dzięki temu mogą obiektywnie porównać oferty i zaproponować rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twoich potrzeb.
Korzystając z pomocy Expandera:
Co ważne, dla klienta taka pomoc jest bezpłatna. Wynagrodzenie eksperta pokrywa bank, a Ty zyskujesz pewność, że decyzja o kredycie została podjęta świadomie i na przejrzystych warunkach.
Czy bank oddaje odsetki przy wcześniejszej spłacie kredytu?
Ile dostanę zwrotu za wcześniejszą spłatę kredytu?
Czy bank może odmówić wcześniejszej spłaty kredytu?